Een onderzoek naar de werkzaamheid en veiligheid van trontinemab bij proefpersonen met vroege symptomatische ziekte van Alzheimer

1. Waarom is dit onderzoek nodig?

De ziekte van Alzheimer is een vorm van dementie die het geheugen, het denken en het gedrag aantast.

Symptomen ontwikkelen zich meestal langzaam en worden na verloop van tijd erger. Op een gegeven moment kunnen deze zo ernstig worden dat ze de dagelijkse activiteiten verstoren. Er wordt gedacht dat veranderingen in twee eiwitten in de hersenen, bèta-amyloïde en tau, de ziekte van Alzheimer veroorzaken. Bèta-amyloïde klontjes (plaques) en gedraaide tau-draden (knopen) zijn de belangrijkste redenen dat hersencellen beschadigd zijn. Deze twee eiwitten zijn de focus van veel onderzoekers die werken aan behandelingen die de ziekte van Alzheimer kunnen vertragen of stoppen.

In dit onderzoek wordt het onderzoeksmiddel trontinemab getest. Het is ontworpen om bèta-amyloïde plaques uit de hersenen te verwijderen en wordt ontwikkeld voor de behandeling van vroege symptomen van de ziekte van Alzheimer.

Trontinemab is een onderzoeksmiddel. Dit betekent dat gezondheidsinstanties (zoals het Europees Geneesmiddelenbureau [EMA] en de Amerikaanse Food and Drug Administration [FDA]) trontinemab nog niet hebben goedgekeurd voor de behandeling van de ziekte van Alzheimer.

Dit onderzoek is bedoeld om te vergelijken hoe werkzaam en veilig trontinemab is ten opzichte van een niet-

actief onderzoeksmiddel (placebo) bij mensen met vroege symptomen van de ziekte van Alzheimer.

2. Wie kan meedoen aan het onderzoek?

Mensen (mannen en vrouwen) van 50-90 jaar met de ziekte van Alzheimer kunnen meedoen aan het onderzoek als ze lichte geheugen- of denkproblemen hebben of als deze problemen hun werk of dagelijkse activiteiten beginnen te beïnvloeden. Ze moeten ook zeker bèta-amyloïde plaques in hun hersenen hebben. Dit wordt gecontroleerd met een hersenscan (amyloïde PET-scan) of een ruggenprik (lumbaalpunctie). Proefpersonen moeten 150 kg of minder wegen en iemand hebben die als onderzoekspartner dient om hen tijdens het onderzoek te ondersteunen.

Mensen kunnen mogelijk niet meedoen aan dit onderzoek. Bijvoorbeeld als zij andere hersenaandoeningen hebben die van invloed kunnen zijn op hun denken en geheugen. Of als zij aandoeningen hebben die van invloed zijn op de hersenen en de bloedvaten. Ook als zij een voorgeschiedenis hebben van bepaalde psychische aandoeningen. Degenen die geen MRI-scan kunnen ondergaan zullen ook worden uitgesloten. Mensen die zwanger zijn of momenteel borstvoeding geven, kunnen niet aan het onderzoek meedoen. Er kunnen aanvullende criteria zijn waaraan mensen moeten voldoen, die kunnen worden bepaald na overleg met een onderzoeker.

3. Hoe werkt dit onderzoek?

Er wordt eerst gekeken of mensen geschikt zijn om mee te doen aan de studie. Het geschiktheidsonderzoek duurt maximaal 8 weken.

Dit is een ‘placebogecontroleerd’ onderzoek. Dit betekent dat de proefpersonen worden ingedeeld in een groep die het onderzoeksmiddel krijgt of in een groep die een placebo krijgt. Placebo’s zijn een soort “nepmedicijnen”. Ze zien eruit als een onderzoeksmiddel en worden op dezelfde manier ingenomen, maar hebben geen werkzame stoffen. Door de resultaten van de verschillende groepen te vergelijken, weten de onderzoekers of veranderingen het gevolg zijn van het onderzoeksmiddel of dat ze toevallig optreden.

Iedereen die meedoet aan dit onderzoek wordt willekeurig ingedeeld in 2 groepen (zoals bij het opgooien van een muntje). Proefpersonen krijgen aanvankelijk ofwel trontinemab of placebo toegediend via een druppelinfuus in een ader (intraveneuze infusie). Proefpersonen hebben evenveel kans om in de trontinemab- als in de placebogroep te worden geplaatst.

Dit is een dubbelblind onderzoek. Dit betekent dat noch de proefpersonen, noch het onderzoeksteam, weten welke behandeling wordt gegeven totdat het onderzoek voorbij is. Dit om ervoor te zorgen dat de resultaten van de behandeling niet worden beïnvloed door wat mensen verwachten van de ontvangen behandeling. De onderzoeker kan echter wel te weten komen in welke groep de proefpersoon zit, als de veiligheid van de proefpersoon in gevaar is.

Tijdens het onderzoek zullen de proefpersonen vragen beantwoorden over hoe zij zich voelen en over hun geheugen. Zij zullen gezondheidstests uitvoeren en er wordt gecontroleerd of zij ongewenste effecten hebben. Tijdens het laatste bezoek zal de onderzoeker alle uitgevoerde tests controleren, en ook het welzijn van de proefpersoon. De totale tijd van deelname aan het onderzoek is ongeveer 1 jaar en 7 maanden. Proefpersonen hebben het recht om op elk moment te stoppen met het onderzoeksmiddel en het onderzoek te verlaten als ze dat willen. Nadat dit onderzoek is beëindigd, krijgen proefpersonen, indien ze in aanmerking komen, de mogelijkheid om mee te doen aan een open-label uitbreidingsonderzoek waarin iedereen trontinemab krijgt.

4. Wat zijn de belangrijkste resultaten die gemeten worden in dit onderzoek?

De belangrijkste resultaten die in het onderzoek worden gemeten om te beoordelen of het onderzoeksmiddel heeft gewerkt, zijn veranderingen in het geheugen, het denken en het dagelijks functioneren vanaf het begin van het onderzoek tot week 72. Dit wordt gemeten met een specifiek ontworpen reeks vragen (vragenlijsten).

Andere belangrijke resultaten die vanaf het begin van het onderzoek tot week 72 worden gemeten met behulp van vragenlijsten en scoringhulpmiddelen zijn:

• Veranderingen in geheugen en denkvermogen
• Veranderingen in het vermogen van de persoon om dagelijkse activiteiten uit te voeren
• Veranderingen in focus en het vermogen om instructies op te volgen
• Ophoping van hersen eiwitten (amyloïd en tau) en biomarkers in hersenvocht en bloed. Biomarkers zijn kenmerkende stoffen, waaronder genen, eiwitten en metabolieten die iets over een bepaalde ziekte of aandoening zeggen. 

Daarnaast zullen ook het aantal en de ernst van ongewenste effecten worden gemeten.

5. Zijn er risico's of voordelen verbonden aan meedoen aan dit onderzoek?

De gezondheid van de proefpersonen kan al dan niet verbeteren in dit onderzoek, maar de informatie die wordt verkregen, kan andere mensen helpen die in de toekomst een soortgelijke medische aandoening hebben.

Ten tijde van het onderzoek is het mogelijk niet helemaal bekend hoe veilig het onderzoeksmiddel is en hoe goed het werkt. De onderzoeksbeoordelingen brengen enkele risico's met zich mee voor de proefpersoon. Maar deze risico's zijn over het algemeen niet groter dan de risico's van de gewone medische zorg of van het natuurlijk verloop van de gezondheidstoestand. Mensen die geïnteresseerd zijn om mee te doen worden geïnformeerd over de risico’s en voordelen, evenals over eventuele extra procedures of tests die zij zullen ondergaan. Alle details van het onderzoek worden beschreven in een document voor geïnformeerde toestemming. Hieronder valt ook informatie over mogelijke effecten en andere behandelopties.

Risico’s geassocieerd met trontinemab

Het onderzoeksmiddel of de procedures die in dit onderzoek worden gebruikt kunnen bijwerkingen geven. Bijwerkingen kunnen mild tot ernstig of zelfs levensbedreigend zijn, en ze kunnen verschillen van persoon tot persoon. Tijdens het onderzoek worden de proefpersonen regelmatig gecontroleerd op bijwerkingen. Proefpersonen worden geïnformeerd over de bekende bijwerkingen van trontinemab en de mogelijke bijwerkingen op basis van onderzoek bij mensen, laboratoriumonderzoek of kennis van vergelijkbare middelen.

Trontinemab en placebo worden toegediend als een infuus in een ader (intraveneuze infusie). Bekende

bijwerkingen in verband met de infusie zijn symptomen zoals koorts en koude rillingen.

Bekende risico’s zijn ook ontsteking, zwelling of kleine bloedplekken in delen van de hersenen (amyloïdgerelateerde beeldvormingsafwijkingen, ARIA).

Trontinemab kan schadelijk zijn voor een ongeboren baby. Vrouwen die zwanger kunnen worden, moeten voorzorgsmaatregelen nemen om te voorkomen dat een ongeboren baby aan het onderzoeksmiddel wordt blootgesteld.